Άρειος Πάγος (A3΄ Τμήμα)

Αριθ. 56/2026

Πρόεδρος: Μ. Σιμιτσή-Βετούλα, Αντιπρόεδρος

Εισηγητής: Π. Φιλόπουλος, Αρεοπαγίτης

Δικηγόροι: Ε.-Π. Λιάσκος, Γ. Πελεκάνος

Σύμβαση απλής διανομής. Εφαρμοστέες διατάξεις. Αναλογική εφαρμογή των διατάξεων περί εντολής του ΑΚ. Ελεύθερη και απεριόριστη ανάκληση της εντολής και καταγγελίας της από τον εντολέα, χωρίς αιτία ή προθεσμία. Τυχόν καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος ανάκλησης /καταγγελίας δεν επιφέρει ακυρότητα, θεμελιώνει, όμως, αξίωση αποζημίωσης του εντολοδόχου για θετική και αποθετική ζημία. Το ίδιο δικαίωμα έχει ο εντολοδόχος και σε περίπτωση περιστατικών αναγόμενων στη σφαίρα ευθύνης του εντολέα (Άρθρα 361, 723, 724 και 725 ΑΚ, 559 αριθ. 1 εδ. α΄ ΚΠολΔ).

[…] Περαιτέρω, στην περίπτωση της σύμβασης απλής διανομής, εφαρμόζονται, ελλείψει ειδικής νομοθετικής ρύθμισης, αναλογικά οι διατάξεις του Αστικού Κώδικα για την εντολή, μεταξύ των οποίων είναι και αυτές των άρθρων 724 και 725 του ΑΚ, λόγω της ιδιαίτερης σχέσης εμπιστοσύνης που διέπει τους συναλλασσόμενους σ’ αυτήν. Σύμφωνα με τις άνω διατάξεις, ο εντολέας έχει το δικαίωμα να ανακαλεί την εντολή ελεύθερα και απεριόριστα, κατά πάντα χρόνο, χωρίς να δεσμεύεται από χρονικούς ή άλλους περιορισμούς, καθώς επίσης και να καταγγείλει τη σύμβαση χωρίς επίκληση λόγου ή προθεσμίας. Δεν αποκλείεται, πάντως, λόγω του ενδοτικού χαρακτήρα της διάταξης, να συμφωνήσουν οι συμβληθέντες (άρθρο 361 ΑΚ), ότι η καταγγελία της σύμβασης θα γίνεται με χρονική προθεσμία. Λόγω της φύσης της σύμβασης εντολής ως σχέσης εμπιστοσύνης, η ανάκληση ή η καταγγελία της, και αν ακόμα είναι καταχρηστική, δεν είναι ποτέ άκυρη, χορηγεί, όμως, στον εντολοδόχο διανομέα το δικαίωμα να ζητήσει την αποκατάσταση κάθε θετικής και αποθετικής ζημίας, κατά τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα, την οποία υπέστη από την ανάκληση ή την καταγγελία της εντολής. Το ίδιο δικαίωμα έχει ο εντολοδόχος διανομέας (άρθρο 723 ΑΚ), αν υπάρχουν περιστατικά αναγόμενα στη σφαίρα ευθύνης του εντολέα (ΑΠ 1594/2022).

Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης (κατά τα πρώτο και δεύτερο σκέλη του) η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση: Α) την από τον αριθμό 1 εδ. α' του άρθρου 559 του ΚΠολΔ πλημμέλεια της ευθείας παραβίασης κανόνων ουσιαστικού δικαίου, και συγκεκριμένα των διατάξεων των άρθρων 713 και 723 του ΑΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 361 του ίδιου Κώδικα, με την αιτίαση ότι το συνολικό ποσόν των 7.786,06 ευρώ (1098 ευρώ για την προμήθεια τεχνολογικού εξοπλισμού + 1895,98 ευρώ επίσης για την προμήθεια τεχνολογικού εξοπλισμού + 1845 ευρώ για την προμήθεια προγράμματος παραγγελιοληψίας + 2.947,08 ευρώ για παροχή υπηρεσιών παραμετροποίησης του προγράμματος παραγγελιοληψίας), το οποίο το Εφετείο δέχθηκε ως οφειλόμενη από την αναιρεσείουσα αποζημίωση, δεν συνιστά ζημία της αναιρεσίβλητης κατά την έννοια των ως άνω άρθρων του ΑΚ. Ειδικότερα υποστηρίζει ότι στο πλαίσιο της διανομής ο διανομέας, όπως εν προκειμένω η αναιρεσίβλητη, είναι ανεξάρτητος επιχειρηματίας που δρα με δικό του όνομα και για δικό του λογαριασμό, αναλαμβάνει δε ο ίδιος τον επιχειρηματικό κίνδυνο των δραστηριοτήτων του και Β) την από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ πλημμέλεια της παραβίασης του άρθρου 723 ΑΚ λόγω έλλειψης αιτιολογίας με την αιτίαση ότι (α) «... εφόσον... η προσβαλλομένη έκρινε ότι συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 723 ΑΚ όφειλε να διαπιστώσει ότι η αναιρεσίβλητη υπέστη ζημία κατά την εκτέλεση της εντολής. Δεν διαλαμβάνει σχετική κρίση στην αιτιολογία ...» και (β) ότι «... ούτε αιτιολογεί την κρίση της η προσβαλλομένη ότι η αγορά του επίδικου υλικού εξοπλισμού συνδέεται με την καλόπιστη εκπλήρωση της σύμβασης διανομής με βάση τις διατάξεις των άρθρων 361 και 288 ΑΚ και δεν αφορά σε δαπάνη αναγκαία για τη συνήθη εκτέλεση της σύμβασης. Πόσω μάλλον που η χρήση tablet ή ενός συστήματος ηλεκτρονικής παρεγγειολειοληψίας δεν συνιστά εξαιρετική περίσταση στην σύγχρονη ηλεκτρονική εποχή».

Από την παραδεκτή κατ’ άρθρο 561 § 2 του ΚΠολΔ επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης, κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο τμήμα της, προκύπτουν οι ακόλουθες παραδοχές της (σ. 19): «Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι η ενάγουσα-εφεσίβλη­τη-εκκαλούσα προέβη - κατόπιν υπόδειξης της εναγομένης-εκκαλούσας-εφεσίβλητης, στην αγορά και εγκατάσταση ειδικού προγράμματος (λογισμικού ηλεκτρονικής εφαρμογής) «FSΜ» («Flyers Sales Ma­nager») για τη λήψη παραγγελιών για τα προϊόντα της. Το εν λόγω πρόγραμμα που διέθετε πλην άλλων εφαρμογή για «προϊοντική παρουσίαση», ήτοι παρουσίαση όλων των κωδικών/προϊόντων της εναγομένης-εκκαλούσας-εφεσίβλητης και αυτόματη ενημέρωση των σχετικών παρουσιάσεων με τους νέους κωδικούς, ανάλυση των τεχνικών χαρακτηριστικών των προϊόντων της, το βασικό κωδικολόγιο που έπρεπε να υπάρχει ανά τύπο καταστήματος, οδηγίες τοποθέτησης για κάθε σήμα (brand) ανά κατηγορία καταστήματος, τις παρουσιάσεις λανσαρισμάτων, ενεργειών, stands αλλά και εν γένει προσφορών, η ενάγουσα-εφεσίβλητη-εκκαλούσα το εγκατέστησε το Νοέμβριο του 2014. Η σχετική δαπάνη για την αγορά και εγκατάσταση του προγράμματος αυτού έγινε κατόπιν υπόδειξης της εναγομένης-εκκαλούσας-εφεσί­βλητης και συνδέεται με την καλόπιστη εκπλήρωση της σύμβασης διανομής με βάση τις διατάξεις των άρθρων 361 και 288 ΑΚ και δεν αφορά σε δαπάνη αναγκαία για τη συνήθη εκτέλεση της σύμβασης.

Συνεπώς η ενάγουσα-εφεσίβλητη-εκκαλούσα διανομέας έχει αξίωση προς απόδοση της εν λόγω δαπάνης από την εναγομένη-εκκαλούσα-εφεσίβλητη κατά τις διατάξεις των άρθρων 288, 713, 723 ΑΚ. Αποδείχθηκε ειδικότερα ότι η ενάγουσα-εφεσίβλητη-εκκαλούσα για την αγορά και εγκατάσταση του προγράμματος αυτού δαπάνησε το συνολικό ποσό των 7.786,06 ευρώ και συγκεκριμένα α) το ποσό των 1098 ευρώ για την προμήθεια του σχετικού τεχνικού εξοπλισμού και δη ενός τάμπλετ Samsung Galaxy Note P605, 10.1, 2014 LTR, και ενός τάμπλετ Samsung Galaxy Tab 3 10.1 P5200 3G ((βλ. το με αριθμό ....2014 Δελτίο Αποστολής-Τιμολόγιο Πώλησης, σειρά ΤΔ 120, που εκδόθηκε από την εταιρεία «...»), β) το ποσό των 1895,98 ευρώ για την προμήθεια του σχετικού τεχνικού εξοπλισμού και δη για έξι τάμπλετ Samsung Galaxy Tab 4 Τ535 (βλ. το με αριθμό ....2014 Δελτίο Αποστολής-Τιμολόγιο Πώλησης, σειρά ΔΑΤ, που εκδόθηκε από την εταιρεία «... Σια ΟΕ»), γ) το ποσό των 1845 ευρώ για την προμήθεια του ως άνω προγράμματος παραγγελιοληψίας (βλ. το με αριθμό ....2014 Δελτίο Αποστολής-Τιμολόγιο Πώλησης, σειρά ΔΑΤ, που εκδόθηκε από την εταιρεία «... Σια ΟΕ»), και δ) το ποσό των 2.947,08 ευρώ για παροχή περαιτέρω υπηρεσιών παραμετροποίησης ως προς το πρόγραμμα παραγγελιοληψίας (βλ. το με αριθμό ... τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών της εταιρείας «...».

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του (άρθρο 561 § 1 ΚΠολΔ), το Εφετείο, ορθά και με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες εφάρμοσε τα άρθρα 713, 723, 288 ΑΚ. Τούτο, διότι με πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε ότι η δαπάνη των 7.786,06 ευρώ, στην οποία προέβη η ενάγουσα για την αγορά και την εγκατάσταση του συγκεκριμένου ειδικού ηλεκτρονικού προγράμματος για τη λήψη παραγγελιών για τα προϊόντα της εναγομένης, τα οποία, ως απλή διανομέας, προμηθευόταν και διένειμε, δεν αφορά σε δαπάνη αναγκαία για τη συνήθη εκτέλεση της μεταξύ των διαδίκων σύμβασης, αλλά αφορά σε δαπάνη της ενάγουσας, η οποία έγινε κατ' εντολή και καθ' υπόδειξη της εναγομένης και συνδέεται με την καλόπιστη εκπλήρωση της σύμβασης αυτής, δηλαδή συνιστά αποκαταστατέα ζημία, την οποία υπέστη η αναιρεσίβλητη χωρίς δικό της πταίσμα. Επομένως, το πρώτο, από τον αριθμό 1 εδ. α' του άρθρου 559 του ΚΠολΔ σκέλος και το δεύτερο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ίδιου Κώδικα σκέλος του δεύτερου (και τελευταίου) λόγου αναίρεσης, με τα οποία, όπως ήδη εκτέθηκε, προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ευθεία και η εκ πλαγίου παραβιάσεις των άρθρων 713 και 723 του ΑΚ, είναι απορριπτέα ως αβάσιμα.

Κατ’ ακολουθία των προεκτεθέντων, και αφού δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος λόγος αναίρεσης, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης στο σύνολό της, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την άσκησή της παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρ. 495 § 3 ΚΠολΔ), και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού νόμιμου αιτήματός της (άρθρα 106, 176, 183, 191 § 2 ΚΠολΔ) κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό. (…)

Β.K.Σ.