Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών

(19ο Τμήμα Τριμελές)

Αριθ. Α1796/2026

Δικαστής: Μ. Δαμασκηνάκη, Πρόεδρος Πρωτοδικών ΔΔ

Εισηγήτρια: Σ. Φίλη, Πρωτοδίκης ΔΔ

Δικηγόροι: Φ. Ξενίδης, Β. Κορμπή

Αστική ευθύνη Δημοσίου – Παράνομη παράλειψη οργάνων του «Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας» (ΕΚΑΒ). Καθυστέρηση ανταπόκρισης σε επείγον περιστατικό. Πλημμελής οργάνωση και λειτουργία υπηρεσίας. Αιτιώδης σύνδεσμος με τον θάνατο ασθενούς. Χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης (Άρθρα 105-106 ΕισΝΑΚ, 932 ΑΚ)

(…) σκοπός του ΕΚΑΒ είναι ο συντονισμός της παροχής σε έκτακτες περιπτώσεις άμεσης βοήθειας και επείγουσας ιατρικής φροντίδας στους πολίτες και η μεταφορά των πολιτών αυτών σε μονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας. Συναφώς, οι τηλεφωνητές και ασυρματιστές έχουν ιδιαίτερη υποχρέωση, που βαίνει πέραν του συνήθως συναλλασσόμενου σε μονάδες παροχής υπηρεσιών, να εκτελούν τα καθήκοντά τους και να ανταποκρίνονται στα περιστατικά με ταχύτητα, επιμέλεια και σύνεση, ακολουθώντας τους κανόνες λειτουργίας του ΕΚΑΒ, όπως αυτοί αποτυπώνονται στον Κανονισμό Λειτουργίας τους. Επίσης, οι κλήσεις προς το ΕΚΑΒ κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: κατεπείγουσες, επείγουσες και μη επείγουσες, ώστε η αποστολή των ασθενοφόρων να γίνεται κατά τρόπο πρόσφορο (δηλαδή άμεσο και αποτελεσματικό) για την αντιμετώπιση του εκάστοτε περιστατικού. Η κατηγοριοποίηση αυτή γίνεται από τους ιατρούς βάρδιας του ΕΚΑΒ, οι οποίοι είναι οι μόνοι αρμόδιοι λόγω ακριβώς των ειδικών γνώσεών τους να προβούν σε αυτή την ενέργεια και όχι από τους τηλεφωνητές ή τους ασυρματιστές. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο οι τηλεφωνητές, οι οποίοι έρχονται σε άμεση επαφή με τους πολίτες - ασθενείς, να καταγράφουν με ακρίβεια τα συμπτώματα που παρουσιάζουν οι ασθενείς και να ζητούν όσο το δυνατόν (δεδομένων και των εκάστοτε συνθηκών που επικρατούν κατά τη διάρκεια της κλήσης) περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα συμπτώματα που παρουσιάζουν οι ασθενείς τη δεδομένη χρονική διάρκεια της κλήσης. Ως εκ τούτου, σε περίπτωση που βρίσκονται (οι τηλεφωνητές) σε αδυναμία να κατανοήσουν την κατάσταση του ασθενούς έχουν υποχρέωση να ζητήσουν την άμεση παρέμβαση του ιατρού υπηρεσίας της βάρδιάς τους, ώστε να γίνει όσο το δυνατόν ακριβέστερη καταγραφή των συμπτωμάτων. Εξ άλλου, σε περίπτωση που θεωρούν ότι η κλήση έχει στοιχεία κατεπείγοντος, ανεξαρτήτως των δηλωθέντων συμπτωμάτων, οφείλουν να το αναγράψουν ευκρινώς πάνω στην κάρτα, ενώ όταν πρόκειται για περίπτωση όπου ο ασθενής έχει ιστορικό νοσηλείας για συγκεκριμένη πάθηση, αφού καταγράψουν τα συμπτώματα του ασθενούς, οφείλουν να καταγράψουν και το γεγονός ότι ο ασθενής έχει νοσηλευθεί για αντίστοιχη πάθηση. Τέλος, σε περίπτωση κατά την οποία αναφέρεται στους τηλεφωνητές ότι ο ασθενής έχει υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση οφείλουν να αναζητήσουν και τα στοιχεία του θεράποντος ιατρού και να το αναγράψουν και αυτό στην κάρτα διαβιβάσεως περιστατικού. Όλες οι ανωτέρω πληροφορίες είναι απαραίτητο να αναγράφονται στην κάρτα διαβίβασης και να ζητούνται από τους τηλεφωνητές, ανήκουν δηλαδή στις εκ του Κανονισμού Λειτουργίας υποχρεώσεις τους για την ορθή και αποτελεσματική διαχείριση του εκάστοτε περιστατικού, διότι με αυτό τον τρόπο και ο ιατρός βάρδιας μπορεί να κατηγοριοποιήσει τα περιστατικά με μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς το βαθμό επικινδυνότητας για τη ζωή των ασθενών και το αποσταλέν πλήρωμα του ασθενοφόρου θα μπορεί να εκτελέσει τα καθήκοντά του αρτιότερα και αποτελεσματικότερα, ενώ αν παραστεί ανάγκη θα έχει τη δυνατότητα να επικοινωνήσει μέσω του Κέντρου του ΕΚΑΒ και με τον θεράποντα ιατρό του ασθενούς (ΔΕΑ 4121/2022).

(…) με βάση τις νομοθετικές διατάξεις, όπως ερμηνεύθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, το Δικαστήριο λαμβάνει, κατ’ αρχάς, υπόψη ότι σύμφωνα με το άρθρο 7 του ν.1579/1985, τις διατάξεις του π.δ.376/1988 και τον Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας του, σκοπός του ΕΚΑΒ είναι ο συντονισμός της παροχής σε έκτακτες περιπτώσεις άμεσης βοήθειας και επείγουσας ιατρικής φροντίδας στους πολίτες και η μεταφορά τους σε μονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας και, συνεπώς, η ανταπόκριση των ασθενοφόρων στις κλήσεις προς το ΕΚΑΒ πρέπει να είναι άμεση, δηλαδή έγκαιρη και ταχεία. Όπως έγινε δεκτό, οι τηλεφωνητές και ασυρματιστές έχουν ιδιαίτερη υποχρέωση να εκτελούν τα καθήκοντά τους και να ανταποκρίνονται στα περιστατικά με ταχύτητα, επιμέλεια και σύνεση, ακολουθώντας τους κανόνες λειτουργίας του ΕΚΑΒ, όπως αυτοί αποτυπώνονται στον Κανονισμό Λειτουργίας του. Στο πλαίσιο αυτό, από τον εν λόγω Κανονισμό προκύπτει ότι οι υπάλληλοι του Τηλεφωνικού Κέντρου (166) οφείλουν, μεταξύ άλλων, να συμπληρώνουν με ακρίβεια τα στοιχεία της κάρτας διακίνησης περιστατικού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ηλικία του πάσχοντος και στη διευκρίνιση του προβλήματος (περιγραφή πάθησης και συμ­πτωμάτων), έτσι ώστε να μπορεί να χαρακτηριστεί ο βαθμός του επείγοντος, και να διαβιβάζουν την κάρτα άμεσα και χωρίς καμία καθυστέρηση στον αρμόδιο για διεκπεραίωση ασύρματο, ενώ, οι υπάλληλοι ασύρματης επικοινωνίας οφείλουν, μόλις παραλάβουν την κάρτα, να σημειώσουν την ακριβή ώρα παραλαβής της, να επιλέξουν το πλησιέστερο διαθέσιμο ασθενοφόρο και να του διαβιβάσουν άμεσα το σήμα, ενώ (οι τηλεφωνητές και οι ασυρματιστές) δεν έχουν την αρμοδιότητα να προβαίνουν, χωρίς τη συνδρομή του ιατρού υπηρεσίας, σε διαβάθμιση ως προς τη σοβαρότητα και το επείγον των περιστατικών. Δεδομένων των ανωτέρω, το Δικαστήριο λαμβάνει, κατ’ αρχάς, υπόψη ότι στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα προσκομισθέντα πρακτικά απομαγνητοφώνησης της οικείας Επιτροπής ΕΚΑΒ και τα στοιχεία της δικογραφίας: α) η πρώτη κλήση προς το τηλεφωνικό κέντρο ΕΚΑΒ από την οικία του αποβιώσαντος, κατά την οποία συνομίλησε η μητέρα του τελευταίου με τον τηλεφωνητή έλαβε χώρα στις 5.17΄ της …./2020, β) η δεύτερη κλήση και συνομιλία με τηλεφωνητή ΕΚΑΒ έλαβε χώρα στις 5:38΄, γ) η κλήση αυτή διαβιβάστηκε στις 5:42΄σε ασυρματιστή και ακολούθως στις 5:43΄ στο πρώτο διαθέσιμο ασθενοφόρο, δ) το ασθενοφόρο αφίχθη στο σημείο στις 6:01΄ και ο …. παρελήφθη στις 6:17΄και στις 6:23΄ παραδόθηκε στο νοσοκομείο **. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα όσα προκύπτουν από την απομαγνητοφώνηση της πρώτης συνομιλίας της μητέρας του ενάγοντος με τον τηλεφωνητή ΕΚΑΒ στις 5:17΄, η τηλεφωνική σύνδεση έπαυσε αφού είχαν δοθεί όλες οι σχετικές και ζητηθείσες πληροφορίες στον τηλεφωνητή και αφού ο τελευταίος της συνέστησε ουσιαστικά, αν και δεν είχε δεχθεί αντίστοιχη ερώτηση, να απευθυνθεί στα αναφερόμενα από τον ίδιο εφημερεύοντα νοσοκομεία. Επιπλέον, αν και εξαρχής η καλούσα μητέρα του αποβιώσαντος αιτήθηκε να στείλουν ασθενοφόρο, ο τηλεφωνητής, αφού έλαβε όλες τις κρίσιμες πληροφορίες, αγνόησε το αίτημα αυτό, δεν συνέταξε κάρτα διακίνησης περιστατικού, κατά παράβαση της § 6 του κεφαλαίου Γ του Μέρους ΙΙ του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας ΕΚΑΒ, ώστε να μπορεί να χαρακτηρισθεί ο βαθμός κατεπείγοντος και επιπροσθέτως κατά παράβαση του τελευταίου εδαφίου της § 8 του αυτού κεφαλαίου του προαναφερθέντος Εσωτερικού Κανονισμού ο αυτός τηλεφωνητής του εναγομένου χαρακτήρισε το ιατρικό περιστατικό του αποβιώσαντος αδελφού του ενάγοντος αποδίδοντας τον πόνο που ένιωθε ο αποβιώσας στο βήχα και ακολούθως στο τράνταγμα, χωρίς να έχει τις απαιτούμενες ιατρικές γνώσεις και την αρμοδιότητα να προβαίνει σε τέτοιου είδους αξιολογική κρίση και ιατρικές εκτιμήσεις. Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι, στην προκείμενη περίπτωση, ένεκα της μη σύνταξης κάρτας διακίνησης του περιστατικού, παρά το αίτημα της μητέρας του αποβιώσαντος περί αποστολής ασθενοφόρου, της μη νόμιμης και εσφαλμένης εκτίμησης του περιστατικού από τον πρώτο τηλεφωνητή του ΕΚΑΒ και την παράλειψη αναζήτησης από τον τελευταίο, παρά το γεγονός ότι διερωτήθηκε για την αιτία των συμπτωμάτων που παρουσίαζε ο αποβιώσας, της προβλεπόμενη συνδρομής του ιατρού υπηρεσίας και, ως εκ τούτων, της μη αντιμετώπισης του επίδικου περιστατικού σύμφωνα με τον πραγματικό βαθμό επείγοντός του, και της μη αποστολής ασθενοφόρου από την πρώτη κλήση στις 5.17΄, χωρίς να υφίσταται αντικειμενική αδυναμία εύρεσης ή μη έγκαιρης έλευσης ασθενοφόρου, το ασθενοφόρο ΕΚΑΒ έφτασε στο σημείο του συμβάντος στις 6:01΄, ήτοι μετά από 43 λεπτά. Οι δε παραλείψεις αυτές, κατά παράβαση των προαναφερθεισών παραγράφων του Κεφαλαίου Γ του Μέρους ΙΙ του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας ΕΚΑΒ και προεχόντως η καθυστερημένη διαβίβαση της κλήσης και η παράλειψη σύνταξης κάρτας διακίνησης περιστατικού, ήτοι παράλειψη των ενεργειών που απαιτούνται από τις ανωτέρω διατάξεις του Εσωτερικού Κανονισμού Λειτουργίας ΕΚΑΒ για την αποστολή ασθενοφόρου, αρκούν και συνιστούν πρόσφορη αιτία για το θάνατο του …. (πρβλ. ΣτΕ 15/2022 σκ.6). Τούτο διότι η καθυστέρηση των 25 λεπτών από την πρώτη κλήση στο ΕΚΑΒ στις 5:17΄ μέχρι να διαβιβαστεί η κλήση σε ασθενοφόρο ή κινητή μονάδα στις 5:42΄ (αν ληφθεί υπόψη η ώρα που η δεύτερη τηλεφωνήτρια διαβίβασε την κλήση στον ασυρματιστή και ο τελευταίος την παρέλαβε προκειμένου να αναζητήσει ασθενοφόρο για να μεταβεί στην οικία του αποβιώσαντος), πολλώ δε μάλλον η καθυστέρηση 44 λεπτών από την πρώτη κλήση στο ΕΚΑΒ μέχρι την άφιξη ασθενοφόρου στις 6:01΄ στο σημείο του επίδικου συμβάντος, είχαν σαν αποτέλεσμα να παραμείνει εκτός οργανωμένης μονάδας νοσηλείας και να απωλεσθεί κρίσιμος χρόνος για την παροχή πρώτων βοηθειών στον αποβιώσαντα, χρόνος ο οποίος κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας σε περίπτωση εμφραγμάτων και ανακοπών είναι άκρως πολύτιμος, με περαιτέρω συνέπεια να καταστεί άνευ άλλου τινός αναπότρεπτος ο θάνατός του. Εξάλλου, όπως δεν αμφισβητεί και το εναγόμενο, δεν υπήρχε αντικειμενική αδυναμία εύρεσης ή έγκαιρης προσέλευσης ασθενοφόρου και, μάλιστα, το ασθενοφόρο μετέβη από το σημείο του επίδικου συμβάντος μέχρι το νοσοκομείο **, όπου παρέδωσε τον αποβιώσαντα μέσα σε μόλις 6 λεπτά. Κατόπιν τούτων, το Δικαστήριο κρίνει ότι θεμελιώνεται, εν προκειμένω, ευθύνη του εναγόμενου ΕΚΑΒ προς χρηματική ικανοποίηση του ενάγοντος λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστη από το θάνατο του αδελφού του, …., σύμφωνα με τα άρθρα 105-106 του ΕισΝΑΚ και 932 του Α.Κ., κατ’ αποδοχή του σχετικού ισχυρισμού της αγωγής, απορριπτομένων των περί του αντιθέτου προβαλλομένων ισχυρισμών του εναγόμενου.

(…) τέλος, λαμβάνοντας υπόψη: α) την ηλικία που είχε ο αδελφός του ενάγοντος όταν απεβίωσε, …., καθώς και το γεγονός ότι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας, δεν παρουσίαζε κάποιο πρόβλημα υγείας, β) την ηλικία του ενάγοντος..., γ) το βαθμό συγγένειας (αδελφός) μεταξύ του ενάγοντος και του αποβιώσαντος και τον έντονο συναισθηματικό δεσμό και την επικοινωνία που είχαν μεταξύ τους από την παιδική τους ηλικία μέχρι και το επίδικο συμβάν, δ) τις προαναφερθείσες συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα ο θάνατος του ..., ε) το γεγονός ότι κατά τα δεδομένα της κοινής πείρας ο απρόσμενος θάνατος ενός τόσο κοντινού συγγενούς και νέου ανθρώπου και δη όταν αυτός συμβαίνει ενώπιον του μοναδικού αδελφού του επιτείνει τον πόνο, τη μελαγχολία, τη θλίψη του, τη στεναχώρια και την οργή για το αδόκητο, τραγικό και άδικο αυτό συμβάν και στ) το γεγονός ότι έπειτα από τον αναπάντεχο θάνατο του αδελφού του, ..., ο ενάγων έχασε και την μητέρα του, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο ενάγων δικαιούται να λάβει ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, το ποσό ..., κατά μερική αποδοχή του αιτήματος της αγωγής.

Επιμέλεια:

ΑΝΔΡΕΑΣ Κ. ΜΑΤΘΑΙΟΥ

Δικηγόρος- Δ.Ν.