Άρειος Πάγος (Α2΄ Τμήμα)

Αριθ. 334/2025

Προεδρεύων: Π. Βενιζελέας, Αρεοπαγίτης

Εισηγητής: Κλ.-Δ. Κοκκορός, Αρεοπαγίτης

Δικηγόροι: Γ. Πασσίδης, Ε. Καραμανώλας

Προϋποθέσεις παραδεκτού συζήτησης αγωγής. Δεν περιορίζει το δικαίωμα πρόσβασης στη Δικαιοσύνη, η υποχρεωτική προσκόμιση γραμματίου προείσπραξης δικηγορικής αμοιβής συμφώνως προς το άρθρ. 61 § 1, του ν. 4194/2013 (κώδικας δικηγόρων). Εξαιρούνται της ανωτέρω υποχρεώσεως, οι δικηγόροι που παρέχουν υπηρεσίες με πάγια αντιμισθία στο Δημόσιο, ΟΤΑ, οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και ν.π.δ.δ. εν γένει, της σχετικής των ιδιότητος αποδεικνυομένης με σχετική υπεύθυνη δήλωση που καταθέτει ο δικηγόρος στο δικαστήριο. Με δήλωση ισοδυναμεί και η σφραγίδα του δικηγόρου των ανωτέρω ν.π., με την οποία σφραγίζει το τέλος του δικογράφου, εφόσον σε αυτή περιέχεται αναφορά περί της ιδιότητάς του ως εμμίσθου δικηγόρου ενός εξ αυτών, οπότε δεν απαιτείται επί πλέον η ξεχωριστή κατάθεση και υπεύθυνης δήλωσης για την νόμιμη παράστασή του (Αρθρα 6 ΕΣΔΑ, 20 Σ, 61 §§ 1, 3 & 4 ν. 4194/2013).

Κατά το άρθρο 61 §§ 1, 3 και 4 του ν. 4194/ 2013 (Κώδικα Δικηγόρων),όπως αυτό ίσχυε κατά τον κατωτέρω κρίσιμο χρόνο "1. Ο δικηγόρος για την άσκηση κάθε είδους ένδικων βοηθημάτων ή μέσων και για την παράσταση του ενώπιον των δικαστηρίων και των δικαστικών συμβουλίων, ενώπιον δικαστών με την ιδιότητά τους ως ανακριτών ή εισηγητών ή εντεταλμένων δικαστών και γενικά για την παροχή υπηρεσιών, που σχετίζονται με την έναρξη και τη διεξαγωγή της δίκης, το στάδιο της απόπειρας συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς ή της εξωδικαστικής διαμεσολάβησης ή δικαστικής μεσολάβησης ή της διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι διαδικασίες παροχής προσωρινής δικαστικής προστασίας ή έκδοσης δικαστικής διαταγής, υποχρεούται να προκαταβάλει στον οικείο Δικηγορικό Σύλλογο εισφορές ... 3. Από την υποχρέωση της προκαταβολής, που ορίζεται και υπολογίζεται σύμφωνα με την § 1, απαλλάσσονται οι δικηγόροι όταν παρέχουν υπηρεσίες στους εαυτούς τους, καθώς και όταν εκπροσωπούν: α) διαδίκους που αναγνωρίζονται ότι δικαιούνται του ευεργετήματος πενίας, σύμφωνα με τα άρθρα 194 έως 204 του ΚΠολΔ ή δικαιούχους νομικής βοήθειας, σύμφωνα με τον ν. 3226/2004 (Α'24), β) διαδίκους που εμπίπτουν στην § 2 του άρθρου 82 και  στην  περ. θ'  της § 1 του άρθρου 95 του Κώδικα, γ) το Δημόσιο, δ) τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, με σύμβαση πάγιας αντιμισθίας. Η συνδρομή των περ. β', γ' και δ' αποδεικνύεται με υπεύθυνη δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου. ... 4. α) Ο δικηγόρος για την κατάθεση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων, καθώς και για την παράστασή του κατά τη συζήτησή τους ενώπιον των δικαστηρίων και δικαστών οφείλει, στο πλαίσιο της υποχρέωσης προκαταβολής της § 1, να καταθέτει το σχετικό γραμμάτιο καταβολής, αλλιώς η αντίστοιχη διαδικαστική πράξη είναι απαράδεκτη. Η υποχρέωση προκαταβολής της παράστασης κατά τη συζήτηση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων θεωρείται τυπική παράλειψη η οποία μπορεί να καλυφθεί μετά τη συζήτηση και πριν από την έκδοση της απόφασης, ύστερα από σχετική ειδοποίηση του πληρεξούσιου δικηγόρου από το δικαστήριο. ..." Περαιτέρω, τα άρθρα 20 § 1 του Συντάγματος και 6 της κυρωθείσας με το ν.δ. 53/1974 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣ ΔΑ) δεν αποκλείουν στον κοινό νομοθέτη να θεσπίζει δικονομικές προϋποθέσεις και γενικότερα διατυπώσεις για την πρόοδο της δίκης, αρκεί αυτές να συνάπτονται προς τη λειτουργία των δικαστηρίων και την ανάγκη αποτελεσματικής απονομής της δικαιοσύνης και, περαιτέρω, να μην υπερβαίνουν τα όρια εκείνα, πέραν των οποίων επάγονται την άμεση ή έμμεση κατάλυση του προστατευομένου από τις ανωτέρω διατάξεις ατομικού δικαιώματος παροχής έννομης δικαστικής προστασίας (ΑΕΔ 27/2004). Επομένως, οι διατάξεις της § 4 του άρθρου 61 του Κώδικα Δικηγόρων, με τις οποίες ορίζεται ότι, εφόσον δεν κατατεθεί ενώπιον του δικαστηρίου γραμμάτιο προκαταβολής της προβλεπομένης από την § 1 του ιδίου άρθρου εισφοράς προς τον οικείο δικηγορικό σύλλογο, η σχετική διαδικαστική πράξη είναι απαράδεκτη, δεν προσκρούουν στις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ, δεδομένου ότι με αυτές επιδιώκεται η εξυπηρέτηση σκοπών, που συνάπτονται προς την απονομή της δικαιοσύνης και δεν υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο (ΟλΣτΕ 1858/2015, ΑΠ 1807/2022, ΑΠ 1236/2019, ΑΠ 2126/2017), ενώ η έννοια του προστεθέντος με το άρθρο 31 ν. 4509/ 2017 εδαφίου στην περίπτωση α' της τέταρτης παραγράφου του ως άνω άρθρου, κατά το οποίο η υποχρέωση προκαταβολής της παράστασης κατά τη συζήτηση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων θεωρείται τυπική παράλειψη η οποία μπορεί να καλυφθεί μετά τη συζήτηση και πριν από την έκδοση της απόφασης, ύστερα από σχετική ειδοποίηση του πληρεξούσιου δικηγόρου από το δικαστήριο, είναι ότι η δυνατότητα συμπλήρωσης της παράλειψης κατάθεσης του γραμματίου προείσπραξης, μετά τη συζήτηση και πριν από την έκδοση της απόφασης, περιορίζεται αποκλειστικά στην περίπτωση κατά την οποία το γραμμάτιο αφορά την παράσταση του δικηγόρου κατά τη συζήτηση, δηλαδή ο νομοθέτης, έχοντας υπόψη ότι το απαράδεκτο λόγω της παράλειψης κατάθεσης του γραμματίου προείσπραξης μπορεί να ανακύψει τόσο κατά την κατάθεση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή ενδίκων μέσων, όσο και κατά την παράσταση του δικηγόρου ενώπιον των δικαστηρίων, προέβλεψε δυνατότητα θεραπείας των συνεπειών της παράλειψης αποκλειστικά και μόνο για την περίπτωση που το γραμμάτιο αφορά την παράσταση του δικηγόρου κατά τη συζήτηση (ΑΠ 1807/2022, ΑΠ 1236/2019). Επίσης, από την ως άνω διάταξη του δεύτερου εδαφίου της τρίτης παραγράφου του άρθρου 61 του Κώδικα Δικηγόρων, κατά την οποία η συνδρομή των περιπτώσεων απαλλαγής των δικηγόρων από την υποχρέωση προκαταβολής των εισφορών των περιπτώσεων β', γ' και δ' της ίδιας παραγράφου (δηλαδή των δικηγόρων των διαδίκων που εμπίπτουν στις διατάξεις των άρθρων 82 § 2 και 95 § 1 περ. θ' του Κώδικα, των δικηγόρων του Δημοσίου και των δικηγόρων που απασχολούνται στους ΟΤΑ, τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με σύμβαση πάγιας αντιμισθίας), αποδεικνύεται με υπεύθυνη δήλωση του πληρεξούσιου δικηγόρου, προκύπτει ότι η απόδειξη της ιδιότητας του απασχολούμενου σε ΟΤΑ, ΟΚΑ και λοιπά ν.π.δ.δ. δικηγόρου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την εξαίρεσή του από την υποχρέωση προκαταβολής εισφορών κατά την κατάθεση κάθε είδους ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων και για την παράστασή του κατά τη συζήτησή τους ενώπιον των δικαστηρίων, δεν γίνεται μόνο με την κατάθεση υπεύθυνης δήλωσης, αφού ο νόμος δεν ορίζει ότι γίνεται αποκλειστικά με τον τρόπο αυτό, αλλά μπορεί να γίνει και με κάθε νόμιμο τρόπο ενώπιον του δικαστηρίου, που δικάζει την υπόθεση.

Κ.Γ.