Άρειος Πάγος (Α2΄ Τμήμα)

Αριθ. 1686/2025

Πρόεδρος: Μ. Κουφούδη, Αντιπρόεδρος

Εισηγήτρια: Κ. Πανούτσου, Αρεοπαγίτης

Δικηγόροι: Σ. Χρυσοφώτης, Ε. Γαβουνέλη

Ένορκες βεβαιώσεις. Κλήτευση του αντιδίκου για την λήψη τους σε πλείονες ημέρες και ώρες. Η κλήτευση του αντιδίκου να παρασταθεί κατά την λήψη ένορκης βεβαίωσης σε πλείονες ημέρες και ώρες επιφέρει ασάφεια αναφορικά με την πραγματική ώρα λήψης της και καθιστά το αποδεικτικό αυτό μέσο ανυπόστατο, έτσι ώστε να μην είναι δυνατή η χρήση του ούτε ως δικαστικό τεκμήριο (Άρθρα 421, 422 - 424 ΚΠολΔ). 

(…) Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 421 ΚΠολΔ, «Οι διάδικοι μπορούν να προσάγουν προαποδεικτικώς ένορκες βεβαιώσεις, εφόσον αυτές λαμβάνονται ενώπιον του ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου της έδρας του δικαστηρίου ή της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα ή ενώπιον του προξένου της κατοικίας ή της διαμονής του μάρτυρα κατά τη διαδικασία των άρθρων 422-424 …», κατά δε, τη διάταξη του άρθρου 422 του ίδιου Κώδικα, «1. Ο διάδικος που επιδιώκει τη λήψη ένορκης βεβαίωσης, σύμφωνα με όσα ορίζονται στο προηγούμενο άρθρο, επιδίδει δύο (2) τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση στον αντίδικο κλήση, η οποία αναφέρει την αγωγή, το ένδικο βοήθημα ή μέσο, που αφορά η βεβαίωση, τόπο, ημέρα και ώρα που θα δοθεί, το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και τη διεύθυνση της κατοικίας του μάρτυρα. 2. Κατά τη βεβαίωση παρίστανται, εφόσον το επιθυμούν, οι διάδικοι …».. Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 424 του ίδιου Κώδικα, «Ένορκη βεβαίωση, σε δίκη για την οποία δίδεται, δεν λαμβάνεται υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, όταν ... (γ) η κλήση δεν αναφέρει το ονοματεπώνυμο του μάρτυρα, την αγωγή, το ένδικο βοήθημα ή μέσο, που αφορά η βεβαίωση, τον τόπο, την ημέρα και την ώρα που θα δοθεί …». Την τήρηση των παραπάνω αναγκαίων προϋποθέσεων έχει υποχρέωση το δικαστήριο της ουσίας να ερευνήσει, όχι μόνο κατ’  ένσταση, αλλά και αυτεπαγγέλτως, διότι η έλλειψή τους έχει ως συνέπεια ότι η ένορκη βεβαίωση δεν είναι απλώς άκυρη, αλλά ανύπαρκτη ως αποδεικτικό μέσο (ΑΠ 43/2023, ΑΠ 87/2022, ΑΠ 31/2022, ΑΠ 1288/2021, ΑΠ 1175/ 2019, ΑΠ 927/2017) και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 977/2020).

Παράλληλα, η επίκληση από το διάδικο της ένορκης βεβαίωσης πρέπει να γίνεται με τις προτάσεις της συζητήσεως μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση και να είναι ειδική, ούτως ώστε να προκύπτει από αυτή, ο αριθμός, ο εξετασθείς μάρτυρας και ο εξετάσας και να καθορίζεται ότι έλαβε χώρα νόμιμη κλήτευση του αντιδίκου ή ότι αυτός παραστάθηκε, οπότε στην τελευταία αυτή περίπτωση, η εκ της μη κλητεύσεως ακυρότητα θεραπεύεται (ΑΠ 930/2024, ΑΠ 528/2024, ΑΠ 1538/2022, ΑΠ 1055/ 2019, ΑΠ 779/2019, ΑΠ 1501/2018, ΑΠ 1461/2013). Την τήρηση των αναγκαίων αυτών προϋποθέσεων έχει υποχρέωση το δικαστήριο της ουσίας να ερευνήσει, όχι μόνο κατ' ένσταση, αλλά και αυτεπαγγέλτως, διότι η έλλειψή τους έχει ως συνέπεια ότι η ένορκη βεβαίωση δεν είναι απλώς άκυρη, αλλά ανύπαρκτη ως αποδεικτικό μέσο (ΑΠ 31/2022, ΑΠ 704/ 2022, ΑΠ 1288/2021) και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 977/ 2020). Ως εκ τούτου, αν το δικαστήριο συνεκτιμήσει ένορκη βεβαίωση, που λήφθηκε χωρίς την τήρηση των άνω διατυπώσεων, λαμβάνει υπόψη αποδεικτικό μέσο που ο νόμος δεν επιτρέπει και ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 11 περ. α΄ ΚΠολΔ (ΑΠ 240/2023, ΑΠ 704/2022, ΑΠ 977/2020, ΑΠ 1208/2019, ΑΠ 1034/2019, ΑΠ 204/ 2017, ΑΠ 1450/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στη προσβαλλομένη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του τις αναφερόμενες στο αναιρετήριο δικόγραφο ένορκες βεβαιώσεις, οι οποίες όμως ήσαν ανυπόστατες ως αποδεικτικά μέσα. Όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ’ άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, στην κατά τη διαδικασία της πρωτοβάθμιας δίκης από 12.10.2017 κλήση του εναγομένου, ήδη αναιρεσείοντος για να παραστεί κατά την εξέταση των μαρτύρων του ενάγοντος, ήδη αναιρεσιβλήτου, ο αναιρεσείων καλείται να παραστεί ενώπιον του Ειρηνοδίκη Αθηνών και στο Κατάστημα του Ειρηνοδικείου Αθηνών, επί της οδού Κυρίλλου Λουκάρεως αριθ. 14 στις 18.10.2017 ημέρα Τετάρτη και κατά τις ώρες 10.30-11.00, 11.00-11.30, 11.30-12.00, 12.00 -12.30, 12.30-13.00, στις 20.10.2017, ημέρα Παρασκευή και κατά τις ώρες 10.30-11.00, 11.00-11.30, 11.30-12.00, 12.00-12.30, 12.30-13.00 και στις 23.10. 2017, ημέρα Δευτέρα και κατά τις ώρες 10.30 -11.00, 11.00-11.30, 11.30-12.00, 12.00-12.30, 12.30 -13.00. Στην παραπάνω κλήση, συνεπώς, δεν καθορίζεται επακριβώς συγκεκριμένη ώρα εξέτασης των παραπάνω μαρτύρων, αφού με αυτή καλείται ο αναιρεσίβλητος να παραστεί σε συγκεκριμένο τόπο και ημεροχρονολογία, αλλά σε πλείονες διαφορετικές ώρες κάθε ημέρας, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 422 ΚΠολΔ. Για το λόγο αυτό και σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στη μείζονα σκέψη της παρούσας, οι με αριθμούς ...2017, ...2017 και ...2017 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της Ειρηνοδίκη Αθηνών των μαρτύρων Δ.Σ., Θ.Σ. και Γ.Π. αντιστοίχως, που συντάχθηκαν ερήμην του κληθέντος αναιρεσείοντος, όπως τούτο βεβαιώνεται σ’ αυτές, δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη, ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο είχε υποχρέωση να εξετάσει αυτεπαγγέλτως τη νομιμότητα των προσκομισθέντων αυτών αποδεικτικών μέσων και έλαβε υπόψη τις πιο πάνω ένορκες βεβαιώσεις, παρότι αυτές, εξ αιτίας της ασάφειας στον προσδιορισμό του χρόνου λήψης τους, ήσαν ανυπόστατες ως αποδεικτικό μέσο, και συνεπώς δεν έπρεπε να ληφθούν υπόψη ως τέτοιο στην εν λόγω δίκη, ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, υπέπεσε στην, από το άρθρο 559 αριθ. 11 γ' ΚΠολΔ πλημμέλεια. Κατόπιν τούτων ο πρώτος λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Ν.Ν.